In dit artikel8 onderdelen
  1. Wat is een ernstig incident?
  2. Wie meldt wat, en wanneer?
  3. Wat moet in de melding staan?
  4. Praktisch incident-responsproces voor het mkb
  5. De relatie met de AVG
  6. Wanneer gaat dit in?
  7. Eén actie voor vandaag
  8. Bronnen

Artikel 73 van de EU AI-verordening gaat over het melden van ernstige incidenten met hoog-risico AI. De meeste bedrijven hebben er nog nooit van gehoord. Dat is niet erg, want de plicht ligt vooral bij de leverancier en gaat voor jou als gebruiker pas over ruim een jaar in. Maar wie hoog-risico AI gebruikt, heeft er straks wel een rol in, en een meldproces bedenk je beter op een rustig moment dan tijdens een incident.

De EU AI-verordening maakt een scherp onderscheid tussen aanbieders (de partijen die AI-systemen ontwikkelen en op de markt brengen) en gebruiksverantwoordelijken, in het Engels deployers (de bedrijven die die systemen in hun eigen processen inzetten). Jij bent vrijwel zeker deployer als je AI-tools inzet voor bijvoorbeeld personeelsselectie of kredietbeoordeling. Artikel 73 legt de meldplicht bij de aanbieder. Jouw plicht als deployer staat in Artikel 26, lid 5.

Wat is een ernstig incident?

De definitie staat in Artikel 3 van de AI-verordening (punt 49). Een ernstig incident is een incident of gebrekkige werking van een AI-systeem dat direct of indirect leidt tot:

  • het overlijden van een persoon of ernstige schade aan iemands gezondheid;

  • een ernstige en onomkeerbare verstoring van het beheer of de exploitatie van kritieke infrastructuur;

  • een inbreuk op verplichtingen uit het Unierecht die grondrechten beschermen;

  • ernstige schade aan eigendommen of het milieu.

Dat klinkt als het scenario voor een zelfrijdende auto of een medisch hulpmiddel. Maar denk eens aan een AI-systeem dat sollicitanten scoort op basis van cv's, systematisch bepaalde groepen uitsluit, en daarmee discrimineert. Dat kan een inbreuk zijn op het verbod op discriminatie. Of een AI-tool die kredietwaardigheid beoordeelt en door een fout mensen onterecht uitsluit van financiering. Beide toepassingen staan in Bijlage III als hoog-risico.

Wie meldt wat, en wanneer?

De aanbieder (Artikel 73). De leverancier van een hoog-risico systeem meldt een ernstig incident bij de markttoezichtautoriteit van het land waar het plaatsvond. Dat moet direct nadat een (redelijke kans op een) oorzakelijk verband met het systeem is vastgesteld, en uiterlijk:

  • 15 dagen nadat de aanbieder (of, waar van toepassing, de gebruiksverantwoordelijke) van het incident op de hoogte is;

  • 10 dagen bij overlijden van een persoon;

  • 2 dagen bij een wijdverspreide inbreuk of een ernstige en onomkeerbare verstoring van kritieke infrastructuur.

Een eerste, onvolledige melding mag, gevolgd door een aanvulling.

Jij als deployer (Artikel 26, lid 5). Stel je zelf een ernstig incident vast, dan informeer je onmiddellijk eerst de aanbieder, en daarna de importeur of distributeur en de betrokken markttoezichtautoriteit. Kun je de aanbieder niet bereiken, dan neem je zijn meldrol over. In de praktijk betekent dit: snel en volledig doorgeven aan je leverancier, met de feiten die je hebt.

Aan wie in Nederland? Dat staat nog niet vast. De Nederlandse Uitvoeringswet AI-verordening is nog een wetsvoorstel. Volgens het concept komen er tien markttoezichthouders. De Autoriteit Persoonsgegevens is de beoogde toezichthouder voor de meeste Bijlage III-toepassingen (werk, onderwijs, overheid), maar is nog niet aangewezen en heeft nog geen bevoegdheden onder de AI-verordening. Voor financiële toepassingen liggen AFM en DNB voor de hand. Houd de definitieve wet in de gaten voordat je een meldadres in je procedure zet.

Ter vergelijking: onder de AVG moet je een datalek binnen 72 uur melden bij de AP als er een risico is voor betrokkenen. De AI-verordening volgt een vergelijkbare logica, maar met categorieën die verder gaan dan alleen persoonsgegevens.

Wat moet in de melding staan?

Artikel 73 geeft geen uitputtende lijst; de Commissie moet er richtsnoeren voor opstellen (Artikel 73, lid 7). Een goede melding aan je leverancier of de toezichthouder bevat in elk geval:

1. Identificatie van het systeem Welk AI-systeem is betrokken? Welke versie, van welke leverancier? Hoe is het ingezet in jouw organisatie?

2. Beschrijving van het incident Wat is er precies gebeurd? Wanneer is het ontdekt? Is het incident nog gaande of al opgelost?

3. Getroffen personen en schade Hoeveel mensen zijn geraakt? Wat is de aard van de schade of het risico? Zijn grondrechten in het geding?

4. Eerste oorzaakanalyse Waarom denk je dat het fout is gegaan? Was het een technische fout, een datafout, of een fout in de manier waarop het systeem is ingezet?

5. Genomen maatregelen Wat heb je al gedaan om de schade te beperken? Is het systeem tijdelijk uitgeschakeld?

6. Contactpersoon Wie is verantwoordelijk voor de opvolging binnen jouw organisatie?

Een eerste melding hoeft niet volledig te zijn. Meld wat je weet en vul aan zodra je meer weet. Dat is hetzelfde patroon als bij AVG-datalekken.

Praktisch incident-responsproces voor het mkb

Bij de meeste mkb-bedrijven ontbreekt een concreet proces voor dit soort meldingen. Hier is een werkbaar raamwerk:

Stap 1: Stel vast of het incident meldplichtig is Niet elk AI-probleem is een ernstig incident. Is het systeem hoog-risico (staat het in Bijlage III)? Valt de gebeurtenis onder een van de vier gevolgen hierboven? Zo ja: ga naar stap 2.

Stap 2: Schakel direct de juiste mensen in Bij een mogelijk meldplichtig incident heb je binnen uren iemand met beslissingsbevoegdheid nodig. Wie is dat in jouw organisatie? Leg dat nu vast. Betrek ook je functionaris gegevensbescherming als je die hebt: bij incidenten die persoonsgegevens raken loopt de AVG-meldplicht tegelijk.

Stap 3: Documenteer alles vanaf het begin Tijdstempels zijn belangrijk. Wanneer werd het incident ontdekt? Wie heeft wat gedaan? De termijnen lopen vanaf het moment dat je ervan weet, niet vanaf het moment dat je er intern over vergaderd hebt.

Stap 4: Informeer eerst de aanbieder Artikel 26, lid 5 zegt: onmiddellijk, en de aanbieder eerst. Dat is logisch: de leverancier moet weten of er een fout in het systeem zit die andere klanten ook kan treffen, en hij moet de formele melding doen. Leg in je contract vast via welk kanaal dat gaat en hoe snel de leverancier reageert.

Stap 5: Informeer de toezichthouder Daarna informeer je de importeur of distributeur (als die er is) en de markttoezichtautoriteit. Wacht niet op een volledig rapport: meld wat je weet en geef aan dat aanvullende informatie volgt.

Stap 6: Volg op Zodra je meer weet over oorzaak, omvang en maatregelen, deel je dat met de aanbieder en de toezichthouder. Dat laat zien dat je het serieus neemt.

De relatie met de AVG

Veel incidenten waarbij AI-systemen betrokken zijn, raken ook persoonsgegevens. Een discriminerend recruitmentalgoritme verwerkt gegevens van sollicitanten. Een foutieve kredietbeoordeling raakt financiële persoonsgegevens. Gaat het daarbij om een inbreuk in verband met persoonsgegevens (een datalek), dan heb je twee parallelle trajecten: de AI-incidentmelding en de datalekmelding op grond van Artikel 33 van de AVG.

Die twee meldingen overlappen deels, maar zijn niet identiek. De AVG-melding gaat over het risico voor betrokkenen door het verlies of misbruik van persoonsgegevens. De AI-melding gaat breder: ook schade aan grondrechten die niet uit een datalek voortvloeit valt eronder. Zorg dat je compliance officer of FG deze overlap begrijpt en beide trajecten parallel kan lopen.

Wanneer gaat dit in?

De Digital Omnibus (Verordening (EU) 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026) heeft de data voor hoog-risico AI verschoven. De plichten van gebruiksverantwoordelijken uit Artikel 26, inclusief de doorgifte van ernstige incidenten, gelden vanaf 2 december 2027 voor systemen uit Bijlage III en vanaf 2 augustus 2028 voor AI in producten uit Bijlage I. Of Artikel 73 voor aanbieders al eerder iets betekent, is een open juridische vraag; voor jou als deployer maakt dat weinig uit, want jouw route loopt via de aanbieder.

De verboden AI-praktijken (Artikel 5) en de plicht tot AI-geletterdheid (Artikel 4) gelden al sinds 2 februari 2025.

Je hebt dus tijd om een incident-responsprocedure rustig op te zetten, te testen en in je organisatie te verankeren.

Voor het niet nakomen van de plichten van gebruiksverantwoordelijken uit Artikel 26 kunnen lidstaten boetes opleggen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor het mkb en start-ups geldt het lagere van de twee bedragen, en boetes moeten evenredig zijn en rekening houden met de economische levensvatbaarheid van het bedrijf (Artikel 99).

Eén actie voor vandaag

Maak een lijst van de AI-systemen die je nu al inzet. Controleer voor elk systeem of het in Bijlage III valt. Als dat zo is, vraag je leverancier hoe hun meldproces werkt en via welk kanaal jij incidenten doorgeeft. Weet je niet zeker waar je staat? De gratis compliance-check op comply.khairos.ai helpt je in twee minuten bepalen welke verplichtingen op jouw organisatie van toepassing zijn.

Bronnen

  1. definitie staat in Artikel 3 van de AI-verordening

  2. Artikel 73

  3. Artikel 26

  4. AP: beoogd markttoezichthouder op AI, nog niet aangewezen

  5. Bijlage III

  6. Artikel 33 van de AVG

  7. Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus on AI)

  8. comply.khairos.ai

Weet je niet waar jouw bedrijf staat?

Beantwoord 15 vragen over hoe je team AI gebruikt. Je krijgt een compliance-score en de gaten die je eerst moet dichten, als PDF.

Ben ik compliant? Check in 2 minZo werkt Khairos Comply