In dit artikel7 onderdelen
  1. Drie verplichtingen, niet één
  2. Wat dit concreet betekent voor klantservice-chatbots
  3. AI-gegenereerde content: wanneer moet je labelen?
  4. Deepfakes: ook voor synthetische stemmen
  5. Het handhavingsplaatje in Nederland
  6. Stappenplan voor implementatie
  7. Bronnen

Sinds 2 augustus 2026 moeten mensen weten dat ze met een AI praten. Dat klinkt eenvoudig, maar Artikel 50 van de EU AI-verordening bevat drie soorten verplichtingen die elk hun eigen aanpak vereisen. Voor een HR-directeur die een chatbot gebruikt voor sollicitantenvragen, een COO die klantenservice heeft geautomatiseerd, of een marketingteam dat AI-gegenereerde teksten publiceert: dit raakt jullie direct.

Drie verplichtingen, niet één

Artikel 50 lijkt één maatregel, maar bevat eigenlijk drie soorten transparantieplichten. Ze gelden voor verschillende situaties en hebben verschillende adressaten: sommige liggen bij de aanbieder (wie het systeem bouwt of onder eigen naam aanbiedt), andere bij de gebruiksverantwoordelijke (wie het systeem inzet).

Eerste verplichting: de chatbot-melding. AI-systemen die rechtstreeks met mensen communiceren, moeten zo zijn ontworpen dat die mensen weten dat ze met AI te maken hebben. Dit staat in Artikel 50, eerste lid, en is formeel een plicht van de aanbieder. Bouw of configureer je de chatbot zelf en zet je hem onder eigen naam op je site, dan ben je al snel zelf aanbieder. Koop je hem in, dan moet de leverancier dit regelen, maar jij merkt het als het ontbreekt. De uitzondering: als het voor een normaal geïnformeerde gebruiker "redelijkerwijs duidelijk" is dat ze met AI praten. Maar reken daar niet te snel op. Een chatbotje met een menselijke naam op je website valt hier gewoon onder.

Tweede verplichting: emotie- en biometrische systemen. Wie een systeem inzet dat emoties herkent of mensen categoriseert op basis van biometrische gegevens, moet de betrokkenen daarover informeren (Artikel 50, derde lid, een plicht van de gebruiksverantwoordelijke). Dit is een aparte verplichting die losstaat van of het systeem als "hoog-risico" wordt aangemerkt. Let op: emotieherkenning op de werkplek en in het onderwijs is sinds 2 februari 2025 verboden (Artikel 5), behalve om medische of veiligheidsredenen.

Derde verplichting: deepfakes en synthetische content. Dit zijn er eigenlijk twee. Aanbieders van generatieve AI moeten de output machineleesbaar markeren als AI-gegenereerd (Artikel 50, tweede lid). Gebruiksverantwoordelijken die een deepfake publiceren (beeld, audio of video die echt lijkt), moeten bekendmaken dat de content kunstmatig is gemaakt of gemanipuleerd (Artikel 50, vierde lid). Dat laatste geldt ook voor AI-gegenereerde tekst die gepubliceerd wordt om het publiek te informeren over zaken van publiek belang.

Kijk, die derde verplichting is interessant voor MKB. Een productfoto bewerkt met AI voor je webshop? Waarschijnlijk geen probleem. Een nieuwsbericht gegenereerd met AI dat je publiceert als objectieve informatie? Dan moet je dat labelen.

Wat dit concreet betekent voor klantservice-chatbots

Neem een veelvoorkomend scenario: je hebt een chatbot op je website die klanten helpt met vragen over levering, retouren en productinformatie. De chatbot heet "Eva" en heeft een vriendelijk avatar.

Onder Artikel 50 moet Eva bij het begin van elk gesprek laten weten dat ze een AI is. Niet ergens onderaan in de footer, niet in de algemene voorwaarden, maar actief op het moment van interactie. "Hoi, ik ben Eva, een virtuele assistent" is onvoldoende als "virtueel" het enige signaal is. "Hoi, ik ben Eva, een AI-assistent" is wél voldoende.

Dit geldt ook voor chatbots in HR-context. Een sollicitant die via een chatbot vragen stelt over de vacature of zelfs een eerste screening doorloopt, moet weten dat er geen mens aan de andere kant zit. Zeker in die context, want de EU AI-verordening ziet recruitment-AI als hoog-risico onder Bijlage III. De transparantieplicht uit Artikel 50 staat los van die hoog-risico classificatie, maar geldt dus ook.

Een praktische implementatie: voeg een openingszin toe aan elke chatbot-sessie. Test of die zin er ook staat als de chatbot via een API of embedded widget wordt gebruikt op externe platformen. Dat vergeten bedrijven regelmatig.

AI-gegenereerde content: wanneer moet je labelen?

De contentverplichting in Artikel 50 richt zich op "deep fakes" in de brede zin, maar ook op tekst. De precieze grens: synthetische tekst die "het publiek informeert over zaken van publiek belang" moet worden gelabeld als AI-gegenereerd, tenzij het menselijk gecontroleerd is én de menselijke verantwoordelijkheid duidelijk is.

Dat klinkt als een uitweg, maar let op: "menselijk gecontroleerd" betekent meer dan een snelle leesronde. De wet spreekt van menselijke toetsing of redactionele controle, waarbij iemand de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt. Die uitzondering geldt alleen voor tekst, nooit voor deepfakes. Bij deepfakes in duidelijk artistieke, creatieve, satirische of fictieve werken vervalt de plicht niet helemaal: je moet het gebruik van AI dan nog steeds vermelden, maar op een manier die de weergave of het genot van het werk niet hindert.

Voor het MKB is de praktische vraag: publiceert jouw bedrijf AI-gegenereerde content die als journalistiek, informatief of objectief wordt gepresenteerd? Dan moet je een label of markering toevoegen, tenzij de uitzondering voor redactionele controle geldt. Hoe je dat praktisch doet, staat in de richtsnoeren over Artikel 50 die de Europese Commissie op 20 juli 2026 publiceerde, en in de vrijwillige gedragscode voor AI-gegenereerde content, inclusief optionele EU-iconen.

Deepfakes: ook voor synthetische stemmen

Even serieus over deepfakes: het gaat niet alleen om nep-video's van bekende mensen. Artikel 50 raakt ook AI-gegenereerde stemmen. Gebruik je een AI-voice-over die de stem van een bestaand persoon nabootst en als echt overkomt? Dan is dat een deepfake en moet je dat bekendmaken. De aanbieder van de stemtool moet de audio daarnaast machineleesbaar markeren.

De officiële tekst van Artikel 50 maakt onderscheid tussen systemen die content genereren en systemen die bestaande content manipuleren. Beide vallen eronder. De technische uitvoering van watermerking of markering hangt af van welk type media het betreft.

Voor beeld en video bestaan al technische standaarden zoals C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity). De machineleesbare markering is een plicht van de aanbieder van de generatieve tool, niet van jou als gebruiker. Generatieve systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, hebben voor die markering tot 2 december 2026 (Artikel 111, vierde lid, ingevoegd door de Digital Omnibus). Controleer bij je AI-tooling of ze dit ondersteunen.

Het handhavingsplaatje in Nederland

In Nederland is de Autoriteit Persoonsgegevens de beoogde toezichthouder voor de transparantieplichten. Maar ze is nog niet aangewezen: de AP krijgt pas bevoegdheden zodra de Nederlandse Uitvoeringswet AI-verordening van kracht is, en die is nog in voorbereiding (stand oktober 2026).

De maximale boete voor een overtreding van Artikel 50 is 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet, afhankelijk van wat hoger is. Voor het mkb en start-ups geldt het lagere van de twee bedragen (Artikel 99, zesde lid). Boetes moeten bovendien evenredig zijn en rekening houden met de economische levensvatbaarheid van het mkb.

De AP heeft in oktober 2026 een nieuwe directie voor toezicht op AI en algoritmes opgezet. Het is dus verstandig om Artikel 50 nu op orde te hebben, zodat je het kunt laten zien als er vragen komen.

Stappenplan voor implementatie

Dit is hoe het werkt in de praktijk. Geen groot project, maar gerichte acties.

Stap 1: Inventariseer je AI-interacties. Welke systemen praten direct met mensen? Chatbots op de website, geautomatiseerde e-mailresponders, voice-bots, HR-onboarding-tools. Schrijf ze op.

Stap 2: Check de openingszin van elke chatbot. Zegt die expliciet dat het AI is? Zo nee, pas aan. Dit is een uur werk.

Stap 3: Breng AI-gegenereerde content in kaart. Welke teksten, beelden of video's zijn met AI gemaakt en worden als informatief gepresenteerd? Deepfakes (beeld, audio of video die echt lijkt) label je altijd. Voor informatieve teksten volstaat ook menselijke toetsing of redactionele controle, met iemand die de redactionele verantwoordelijkheid voor de publicatie draagt.

Stap 4: Vraag leveranciers naar hun aanpak. Bouw je op een extern AI-platform? Vraag hoe zij Artikel 50 implementeren, met name de chatbot-melding en de machineleesbare markering. Die liggen bij de aanbieder. De bekendmaking van deepfakes en informatieve AI-teksten ligt bij jou als gebruiksverantwoordelijke, ook als de tool van een derde is.

Stap 5: Documenteer. Houd bij wat je hebt geïmplementeerd en wanneer. Als een toezichthouder ernaar vraagt, wil je kunnen laten zien dat je dit bewust hebt gedaan.

Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026. Heb je de stappen hierboven nog niet gezet, dan zijn de meeste in een middag te doen.

Wil je weten hoe je organisatie er nu voor staat? Doe de gratis 2-minuten compliance-check op comply.khairos.ai en krijg direct inzicht in welke verplichtingen op jou van toepassing zijn.

Bronnen

  1. Artikel 50 van de EU AI-verordening

  2. EU AI-verordening ziet recruitment-AI als hoog-risico

  3. Richtsnoeren van de Europese Commissie over Artikel 50 (20 juli 2026)

  4. Gedragscode voor AI-gegenereerde content

  5. Autoriteit Persoonsgegevens

  6. comply.khairos.ai

Onderdeel van onze gids over AI met hoog risico & verboden AI

Weet je niet waar jouw bedrijf staat?

Beantwoord 15 vragen over hoe je team AI gebruikt. Je krijgt een compliance-score en de gaten die je eerst moet dichten, als PDF.

Ben ik compliant? Check in 2 minZo werkt Khairos Comply