In dit artikel8 onderdelen
  1. Waarom HR precies in het vizier ligt
  2. Artikel 4: AI-geletterdheid geldt al
  3. Wat je als deployer moet doen bij hoog-risico systemen
  4. De AVG-verbinding die veel HR-managers missen
  5. Praktisch stappenplan voor HR-teams
  6. Wat zijn de risico's als je niets doet?
  7. Begin vandaag met de inventarisatie
  8. Bronnen

HR-managers in het Nederlandse MKB staan voor een concrete compliance-opgave: wie AI gebruikt bij werving, selectie of personeelsbeoordeling, valt onder de EU AI-verordening met bijbehorende verplichtingen. De AI-geletterdheidsplicht geldt al sinds februari 2025. De hoog-risico regels voor HR-systemen gelden vanaf 2 december 2027, met boetes tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet; voor mkb geldt het laagste van beide bedragen.

Kijk, de meeste HR-managers denken dat de AI-verordening iets is voor grote techbedrijven. Dat klopt niet. Als jij een AI-tool inzet die cv's screent, kandidaten rankt, of verzuim voorspelt, ben jij de deployer. En deployers hebben eigen verplichtingen onder de verordening.

Waarom HR precies in het vizier ligt

De AI-verordening maakt onderscheid in risiconiveaus. AI-systemen die worden ingezet bij werving en selectie van mensen vallen onder Bijlage III van de verordening. Dat is de lijst met hoog-risico AI-toepassingen. Recruitment-AI staat er expliciet op: systemen voor het screenen of filteren van sollicitanten, het rangschikken en beoordelen van kandidaten, en het beoordelen van prestaties en gedrag van werknemers.

Let op: AI die emoties afleidt uit video-sollicitaties of uit het gedrag van medewerkers is geen hoog-risico maar verboden, sinds 2 februari 2025 (artikel 5(1)(f)), behalve om medische of veiligheidsredenen.

Hoog-risico betekent niet verboden. Het betekent wel dat er vanaf 2 december 2027 extra verplichtingen gelden, zowel voor de aanbieder van het systeem als voor jou als deployer die het inzet.

Voor HR zijn de meest directe verplichtingen:

  • Artikel 4 over AI-geletterdheid (geldt al): je organisatie moet maatregelen nemen om de AI-geletterdheid te ondersteunen van medewerkers die met AI-systemen werken.

  • Artikel 26 over deployer-verplichtingen (vanaf 2 december 2027): je moet het systeem gebruiken volgens de gebruiksinstructies, menselijk toezicht inrichten, en niet zomaar op de AI-output vertrouwen zonder menselijke beoordeling.

  • Artikel 86 over het recht op uitleg: mensen over wie een besluit is genomen op basis van een hoog-risico AI-systeem, dat hen aanzienlijk raakt, kunnen om uitleg vragen.

Artikel 4: AI-geletterdheid geldt al

Artikel 4 van de EU AI-verordening, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744, verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen te nemen om de AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen. Een bepaald niveau hoeft niet gewaarborgd te worden. De wet zegt letterlijk dat je rekening houdt met de technische kennis, ervaring, opleiding en training van de mensen die AI-systemen gebruiken of ermee worden geconfronteerd.

Voor HR-afdelingen betekent dit concreet:

  1. Breng in kaart wie er met AI-systemen werkt. Dat is niet alleen de HR-manager die de tool beheert, maar ook recruiters die de output gebruiken, leidinggevenden die op basis van AI-adviezen beslissingen nemen, en soms zelfs de medewerkers zelf.

  2. Documenteer welke trainingen zijn gevolgd. Artikel 4 stelt geen specifieke uren of certificaten verplicht. Vastleggen wat je hebt gedaan is je bewijs. Een e-mail met een linkje naar een FAQ zegt weinig.

  3. Herhaal dit bij nieuwe tools. Elke keer dat je een nieuw AI-systeem introduceert, moet je opnieuw nadenken over de benodigde kennis bij je team.

De AI-geletterdheidsplicht geldt sinds 2 februari 2025. Heb je hier nog niets mee gedaan, begin dan nu en leg vast wat je doet.

Wat je als deployer moet doen bij hoog-risico systemen

Artikel 26 is het hart van de deployer-verplichtingen. Het geldt vanaf 2 december 2027 voor hoog-risico HR-systemen. De meest praktische eisen voor HR:

Menselijk toezicht: Je legt het toezicht bij mensen met de nodige bekwaamheid, opleiding en bevoegdheid (artikel 26(2)). Laat de beslissing over aanname, afwijzing of promotie dus niet volledig aan een AI-systeem over. Er hoort een mens te zijn die de output begrijpt, kan betwisten, en de uiteindelijke beslissing neemt. Dit is ook juridisch logisch: onder de AVG heb je al het recht om niet uitsluitend aan geautomatiseerde besluitvorming te worden onderworpen (Artikel 22 AVG).

Gebruik volgens de instructies: De aanbieder van het AI-systeem moet je gebruiksinstructies leveren (artikel 13). Als jij de tool voor een ander doel gebruikt dan beschreven, kun je zelf de verplichtingen van een aanbieder krijgen (artikel 25). Lees die documentatie dus.

Registratie: Alleen overheidsorganisaties moeten hun gebruik van hoog-risicosystemen registreren in de EU-database. Als private werkgever hoef je dat niet; de aanbieder registreert het systeem. Controleer wel dat dat is gebeurd.

Informeer je medewerkers: Als je AI inzet op de werkvloer, heb je een informatieplicht richting de betrokken werknemers. Artikel 26 lid 7 zegt expliciet dat je werknemers en hun vertegenwoordigers moet informeren voordat je een hoog-risico AI-systeem op de werkvloer in gebruik neemt.

De AVG-verbinding die veel HR-managers missen

De AI-verordening staat niet op zichzelf. Bij recruitment-AI verwerk je ook persoonsgegevens, dus de AVG is óók van toepassing. De Autoriteit Persoonsgegevens houdt toezicht op de AVG en is beoogd toezichthouder voor de AI-verordening. Die rol krijgt ze pas als de Nederlandse Uitvoeringswet AI-verordening in werking is.

Concreet: als jouw recruitment-AI profilering toepast of geautomatiseerde besluiten neemt, moet je waarschijnlijk een DPIA uitvoeren. Dat was al zo onder de AVG. Een grondrechten-impactbeoordeling (FRIA) onder de AI-verordening is voor private werkgevers niet verplicht; die geldt voor overheden, private aanbieders van openbare diensten, en bij kredietscoring of premieberekening voor levens- en zorgverzekeringen. Waar hij wel geldt, mag hij sinds de AI-omnibus naar je DPIA verwijzen (artikel 27(4)).

Tip: check bij je privacy officer of de verwerking van persoonsgegevens via AI-tools al is opgenomen in het verwerkingsregister. Als dat niet zo is, is dat het eerste wat je regelt.

Praktisch stappenplan voor HR-teams

Geen abstracte lijst van aanbevelingen, maar wat je deze week concreet doet:

Stap 1: Inventariseer je AI-tools (1 uur) Maak een lijst van alle tools waarbij AI een rol speelt in HR-processen. Denk aan: ATS-systemen met AI-scoring, videosollicitatie-analyse, CV-parsers, verzuimvoorspellers, performance-management tools. Leidt een tool emoties af uit video of stem van kandidaten? Stop daarmee: dat is verboden. Vraag ook bij andere afdelingen na of zij tools gebruiken die HR-data verwerken.

Stap 2: Classificeer per tool (2 uur) Valt de tool onder Bijlage III? Als het systeem helpt bij beslissingen over mensen in arbeidscontexten, is de kans groot van wel. Twijfel je? Lees de omschrijving in Bijlage III er nog eens op na.

Stap 3: Vraag documentatie op bij de aanbieder (1 dag) Iedere aanbieder van een hoog-risico AI-systeem is verplicht gebruiksinstructies te leveren (artikel 13). Vraag expliciet om: de gebruiksinstructies (art. 13), de EU-conformiteitsverklaring, en informatie over de prestaties en beperkingen van het systeem. Krijg je die niet, dan is dat een signaal.

Stap 4: Regel AI-geletterdheidstraining (1-2 weken) Organiseer een training voor iedereen die met de tools werkt. Leg vast wie er wanneer heeft deelgenomen. Gebruik de aanbiedersdocumentatie als basis, maar zorg ook dat medewerkers begrijpen wanneer ze de AI-output moeten bevragen.

Stap 5: Pas je procedures aan Zorg dat je wervingsprocedure expliciet een menselijke beoordelingsstap bevat ná de AI-output. Documenteer dit in je beleid. Zorg ook dat kandidaten weten dat AI wordt ingezet, wat voor informatie zij kunnen opvragen (Artikel 86), en hoe zij bezwaar kunnen maken.

Stap 6: Stem af met privacy officer Check of de AI-tools al in het verwerkingsregister staan. Bespreek of een DPIA nodig is. Maak afspraken over wie verantwoordelijk is voor het bijhouden van de compliance-documentatie.

Wat zijn de risico's als je niets doet?

Eerlijk gezegd: de plichten voor gebruiksverantwoordelijken van hoog-risico HR-systemen gelden vanaf 2 december 2027. De AI-geletterdheidsplicht geldt al, en de AVG ook. Bedrijven die straks vragen krijgen en geen documentatie kunnen overleggen, staan zwak.

Boetes voor deployers die hoog-risico AI-systemen niet conform de regels inzetten, kunnen vanaf 2 december 2027 oplopen tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor mkb geldt het laagste van beide bedragen, maar ook 3% van je omzet is een serieus bedrag.

Maar er is ook reputatierisico. Een kandidaat die vraagt hoe zijn afwijzing tot stand is gekomen en jij kunt dat niet uitleggen: dat wordt een probleem. Zeker nu rechters en journalisten steeds meer aandacht hebben voor algoritmische besluitvorming.

Begin vandaag met de inventarisatie

De AI-verordening voelt groot, maar voor HR-managers is de scope behapbaar. Je hoeft niet alles tegelijk te doen. Begin met de inventarisatie van je AI-tools, vraag documentatie op bij je aanbieders, en regel de training voor je team.

Wil je weten waar je nu staat? Doe de gratis 2-minuten compliance-check op comply.khairos.ai en krijg direct inzicht in welke verplichtingen voor jouw organisatie gelden.

Bronnen

  1. Bijlage III

  2. Artikel 4

  3. Artikel 26

  4. Autoriteit Persoonsgegevens

  5. 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet

  6. comply.khairos.ai

Onderdeel van onze gids over AI met hoog risico & verboden AI

Weet je niet waar jouw bedrijf staat?

Beantwoord 15 vragen over hoe je team AI gebruikt. Je krijgt een compliance-score en de gaten die je eerst moet dichten, als PDF.

Ben ik compliant? Check in 2 minZo werkt Khairos Comply