In dit artikel6 onderdelen
Microsoft Copilot staat bij veel Nederlandse bedrijven in productie. Vaak als onderdeel van een Microsoft 365-licentie, soms na een bewuste keuze, soms als 'het zat erbij'. Dat laatste is precies het probleem. Onder de EU AI-verordening ben jij als deployer (gebruiksverantwoordelijke) verantwoordelijk voor je eigen plichten bij het gebruik van een AI-systeem, ook als Microsoft het heeft gebouwd.
Dit is geen theorie. Sinds 2 februari 2025 geldt artikel 4: wie AI inzet, neemt maatregelen om de AI-geletterdheid van de medewerkers die ermee werken te ondersteunen. Gebruik je Copilot voor een hoog-risicotoepassing, zoals werving of prestatiebeoordeling, dan komen daar vanaf 2 december 2027 de plichten uit artikel 26 bij: gebruik conform de instructies van de aanbieder, menselijk toezicht, logs bewaren en medewerkers informeren. Dat klinkt beheersbaar. Maar in de praktijk zien we bij MKB-bedrijven dat Copilot is aangezet zonder dat iemand weet wat het precies doet, wie het gebruikt, en op welke data het draait.
Waar loopt het mis?
Copilot is geen eenvoudig automatiseringsprogrammaatje. Het heeft toegang tot je e-mail, Teams-gesprekken, SharePoint-documenten en mogelijk personeelsdossiers. Dat maakt het krachtig — en tegelijk een serieuze compliance-opgave.
De meest voorkomende problemen die we tegenkomen:
-
Geen inventarisatie: niemand weet welke medewerkers Copilot actief gebruiken of waarvoor
-
Geen toegangsbeperking: Copilot kan informatie ophalen waar gebruikers eigenlijk geen toegang toe zouden mogen hebben (het volgt SharePoint-permissies, maar die zijn bij veel bedrijven een rommeltje)
-
Geen gebruikersbeleid: medewerkers gebruiken Copilot voor personeelsgerelateerde taken zonder dat daar afspraken over zijn
-
Geen documentatie: als een toezichthouder of klant vraagt wat je met AI doet, kun je het niet laten zien
Dat laatste punt is cruciaal. Voor artikel 4 schrijft de wet geen administratie voor, maar zonder vastlegging kun je niet laten zien welke maatregelen je hebt genomen.
Wat IT nu moet regelen
1. Maak de inventarisatie
Begin met een simpele vraag: wie gebruikt Copilot, in welke rol, en voor welke taken? Dat klinkt triviaal, maar bij bedrijven met tientallen medewerkers is dit zelden ergens vastgelegd.
Concreet:
-
Exporteer uit het Microsoft 365 Admin Center welke licenties zijn toegewezen
-
Vraag via Teams of e-mail managers te melden welke Copilot-toepassingen hun team gebruikt
-
Leg vast of Copilot wordt ingezet voor taken die persoonsgegevens betreffen (salarisvragen, beoordelingen, ziekmeldingen)
Als je Copilot inzet voor HR-gerelateerde taken, begeef je je mogelijk in het gebied van Bijlage III van de AI-verordening, de lijst met hoog-risico AI-toepassingen. Werving, selectie en prestatiebeoordeling staan daar expliciet in. Of een algemeen hulpmiddel als Copilot daardoor formeel een hoog-risicosysteem wordt, en wie dan als aanbieder geldt, is nog niet uitgekristalliseerd. De veilige keuze: gebruik Copilot niet voor die beslissingen, of behandel dat gebruik als hoog-risico.
2. Configureer toegangscontrole
Copilot gebruikt de bestaande Microsoft-permissies om data op te halen. Als een medewerker via SharePoint per ongeluk toegang heeft tot een map met salarisgegevens, kan Copilot die informatie ook ophalen en samenvatten.
IT-actie:
-
Voer een permissie-audit uit op SharePoint. Kijk specifiek naar mappen gemarkeerd als 'Iedereen' of 'Alle medewerkers'
-
Overweeg Microsoft Purview te gebruiken voor data-classificatie voordat Copilot breed uitrolt
-
Beperk Copilot-toegang tot specifieke gebruikersgroepen via het Admin Center als je de permissie-situatie nog niet op orde hebt
Dit is ook relevant voor de AVG. Copilot verwerkt persoonsgegevens, en als het de verkeerde data ophalen kan voor de verkeerde medewerker, heb je een datalek-risico. Dat raakt zowel de AI-verordening als je verplichtingen onder de AVG.
3. Stel een gebruikersbeleid op
Artikel 4 van de AI-verordening, zoals gewijzigd door Verordening (EU) 2026/1744, verplicht aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen te nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel te ondersteunen. Een bepaald niveau per persoon hoeven ze niet te waarborgen, maar maatregelen nemen is geen optie. Een helder gebruikersbeleid, samen met praktische training op Copilot, is daarvan de kern.
Een gebruikersbeleid voor Copilot hoeft niet lang te zijn. Vier dingen die erin moeten:
-
Waarvoor mag Copilot gebruikt worden — en waarvoor expliciet niet (denk aan sollicitatiebeoordeling, ziekteregistratie, disciplinaire gesprekken)
-
Wat medewerkers moeten controleren — Copilot maakt fouten. Output moet altijd worden gecontroleerd door een mens voor het gebruikt wordt in een beslissing over een andere mens
-
Hoe problemen gemeld worden — als Copilot iets vreemds doet of onjuiste informatie geeft, wil je dat weten
-
Wat de data-regels zijn — geen gevoelige klantdata in prompts plakken, geen persoonsgegevens delen die niet nodig zijn
Dit beleid leg je schriftelijk vast en communiceer je actief. Houd bij wie het heeft ontvangen: dat is je bewijs.
4. Verzamel Microsofts documentatie
Microsoft publiceert als aanbieder documentatie over Copilot. Die heb je nodig voor je eigen dossier en voor je training.
Wat je nodig hebt:
-
De gebruiksdocumentatie en instructies van Microsoft (beschikbaar via Microsoft Learn)
-
De Microsoft-verwerkersovereenkomst (Data Processing Agreement) — controleer of die up-to-date is voor de AI-verordening
-
De Copilot-specifieke privacyverklaring en de informatie over dataretentie (Microsoft bewaart standaard promptgeschiedenis — weet je waar en hoe lang?)
Het punt is dit: als iemand vraagt waarop jij je AI-gebruik baseert, wil je kunnen verwijzen naar de instructies van de aanbieder én laten zien dat je daarbinnen bent gebleven.
Documentatie: wat leg je vast?
Onder de AI-verordening wil je als deployer je gebruik kunnen verantwoorden. Een praktisch minimum:
-
Een register van welke AI-systemen je gebruikt, inclusief Copilot, met beschrijving van de toepassing
-
Het gebruikersbeleid (zie hierboven)
-
Bewijs van training — wie heeft het beleid ontvangen, wanneer?
-
Incidentenlog — als Copilot een fout maakt met consequenties, leg je dat vast
-
Indien hoog-risico (vanaf 2 december 2027): vastlegging van menselijk toezicht, bewaarde logs (minimaal zes maanden) en het informeren van medewerkers conform artikel 26
Voor de meeste MKB-bedrijven die Copilot gebruiken voor productiviteitstaken (e-mail samenvatten, notulen, teksten schrijven) is de drempel voor hoog-risico waarschijnlijk niet bereikt. Maar zodra het HR-beslissingen raakt, zit je in een andere categorie.
Wat zijn de risico's als je niets doet?
De tijdlijn: verboden AI-praktijken en de AI-geletterdheidsplicht (artikel 4) gelden sinds 2 februari 2025. Sinds 2 augustus 2026 is de verordening in het algemeen van toepassing en houden nationale markttoezichthouders toezicht. De plichten voor deployers van hoog-risico AI uit Bijlage III gelden vanaf 2 december 2027, na uitstel door de Digital Omnibus on AI.
Voor schending van de deployerplichten uit artikel 26 noemt de verordening boetes tot €15 miljoen of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor mkb-bedrijven en start-ups geldt het laagste van die twee bedragen als maximum. Voor artikel 4 kent de verordening geen eigen boetecategorie; in het Nederlandse conceptwetsvoorstel volgt bij onvoldoende AI-geletterdheid een last onder dwangsom om het te herstellen, geen boete.
De Autoriteit Persoonsgegevens is in Nederland de beoogde toezichthouder voor de meeste AI-toepassingen, maar nog niet aangewezen: de AP krijgt pas bevoegdheden onder de AI-verordening zodra de Uitvoeringswet AI-verordening van kracht is. Onder de AVG houdt de AP nu al toezicht, en Copilot verwerkt per definitie persoonsgegevens.
Eén praktische eerste stap
Als je nu één ding doet: open het Microsoft 365 Admin Center, kijk wie een Copilot-licentie heeft, en vraag die mensen wat ze er concreet mee doen. Die inventarisatie is de basis van alles. Zonder dat weet je niet wat je te regelen hebt.
Wil je weten waar je organisatie nu staat? Via comply.khairos.ai doe je in twee minuten een gratis compliance-check. Geen sales-gesprek, geen formulieren. Gewoon duidelijkheid over wat er nog ligt.
Bronnen
Weet je niet waar jouw bedrijf staat?
Beantwoord 15 vragen over hoe je team AI gebruikt. Je krijgt een compliance-score en de gaten die je eerst moet dichten, als PDF.